Toshkent viloyati 

2536

  Maydoni 15,3 ming km.kv. Aholisi 2 million 695 ming 700 kishidan ortiq (2013-yil 1-yanvar holati).   Shaharlar aholisi 1 million 328 ming 600 kishidan ortiq. Qishloq aholisi 1 million 367 ming 100 kishidan ortiq. Toshkent viloyatida 14 ta tuman, 16 ta shahar va 97 ta shaharcha mavjud.
  Sanoati. Iqtisodiyotning ko`plab tarmoqlarida xomashyo tayyorlashdan tayyor mahsulot ishlab chiqarishgacha barcha bosqichlar barcha bosqichlar viloyatning o`zida kechadi. 
 Sanoatning asosiy tarmoqlari: elektroenergetika, qora va rangli metallurgiya, mashinasozlik, kimyo va neft-kimyo, qurilish materiallari, yengil (paxta tozalash), oziq-ovqat.
  Metallurgiya majmuasi ham rivojlangan. Ishlab chiqarish aloqalari hamda geografik joylashuviga muvofiq Toshkent-Chirchiq, Toshkent-Yangoyo`l, Angren-Olmaliq sanoat rayonlari vujudga kelgan. Angren-Olmaliq sanoat rayonida mamlakat rangli metallurgiya sanoati mahsulotining asosiy qismi tayyorlanadi. Mis rudasi tarkibida molibden, oltin va kumush ham uchraydi. Bu yerda mis eritish zavodi va Olmaliq tog`-metallurgiya kombinati ishlab turibdi. 
  Rangli metallurgiyaning ikkinchi markazi Chirchiqdir. Shaharda qiyin eriydigan va o`tga chidamli qotishmalar kombinati bor. Kombinatning ishlab chiqarish jarayoni Ingichka, Qo`ytosh hamda Olmaliq ruda konlari bilan bog`liq. Kombinat 100 xildan ortiq mahsulot ishlab chiqarmoqda. Sun`iy tola yetkazib beruvchi kaplaktan zavodi ham shu shaharda.
Bekobod shahridagi O`zbekiston metallurgiya zavodi qora metallurgiyaning yirik korxonasi. Xomashyo o`rnida temir-tersakdan foydalaniladi.
  Mashinasozlik majmuasi dastlab agrosanoat majmuyi ehtiyoji negizida jujidga kelgan. Uning muhim korxonalari Toshkent qishloq xo`jalik mashinasozlik zavodi, Toshkent traktor zavodi, O`zbekiston qishloq xo`jalik mashinasozligi, Chirchiq qishloq xo`jalik mashinasozligi zavodlaridir. Hozirda mashinasozlik agrosanoat majmuyiga xizmat etishdan tashqari, ko`plab turdagi murakkab mashinalar ham ishlab chiqarmoqda. Rayonda ishlab chiqarilayotgan samolyotlar, turli xil uskunalar va asboblar shular jumlasidandir. 
  Binokorlik materiallari sanoati viloyatda qurilish ko`lamining kattaligi va xilma-xil xomashyo negizida rivoj topdi. Bekobod, Angren va Ohangaronda sement, G`azalkentda oyna va marmar, shunindek, Ohangaronda shifer ishlab chiqarilmoqda. Sanoatning jadal yuksalishi o`z navbatida ekologik vaziyatning yomonlashuviga sabab bo`lmoqda. 
 Qishloq xo`jaligining asosiy tarmoqlari: paxtachilik, donchilik, sabzavotchilik, bog`dorchilik, go`sht-sut chorvahchiligi.
 Qishloq xo`jaligi ko`p tarmoqli bo`lib, sabzavot va meva yetishtirishda boshqa viloyatlardan oldinda turadi. Yangiyo`l, Qibray, Bo`stonliq, Parkent, Ohangaron va Zangiota Tumanlarida poytaxtga tutash yaxlit mintaqani tashkil etib, sabzavot va meva yetishtirishga ixtisoslashgan. Ularda minglab gektar issiqxonalar tashkil etilgan. Sug`oriladigan yerlarda paxtadan tashqari kanop va sholi ham yetishtiriladi. Umuman, viloyat qishloq xo`jaligi intensive yo`ldan rivojlanmoqda. Sanoat tugunlari atrofida sut-go`sht yetishtiradigan chorvachilik majmualari, parrandachilik rivoj topmoqda, sun`iy suv havzalarida baliq ko`paytirilmoqda. Paxta yetishtirishga uyg`un tarzda ipak qurti bo`qiladi. 
  Viloyatda ijtimoiy soha ham yaxshi yo`lga qo`yilgan. Toshkent atrofida "Qibray” va "Toshkent mineral suvi” oromgohlari joylashgan. Bo`stonliq tumanining Chorvoq, Chimyon hamda Parkent tumanining Kumushkon hududlarida dam olish maskanlari keng tarqalgan. 
  Toshkent viloyatidagi sanoat markazlarining aksariyati bevosita poytaxt bilan uzviy aloqadorlikda faoliyat ko`rsatadi. Sanoat markazlari ixtisos bo`yicha bir-biridan farqlanuvchi alohida mintaqalarda to`plangan. Bular Toshkent-Chiqchiq, Toshkent-Yangiyo`l va Angren-Olmaliq sanoat rayonlaridir. Toshkent-Chirchiq va Toshkent-Yangiyo`l sanoat rayonlarining o`zagi Toshkent shahri bo`lib, uning tarkibiga Chirchiq, Yangiyo`l, sanoat tugunlari hamda G`azalkent, Pskent, To`ytepa, Chinoz, Keles kabi kichik va o`rta shaharlar kiradi. Angren-Olmaliq sanoat rayonining o`zagini esa Olmaliq va Angren sanoat tugunlari tashkil etadi. Unga Ohangaron, Yangiobod kabi shaharlar ham kiradi. Bekobod sanoat tuguni bu ikkala sanoat rayonidan biroz chekkada, viloyatning janubida joylashgan. 
  Shaharlari. Toshkentdan 30 km shimoli-sharqda kimyogarlar va mashinasozlar shahri Chirchiq joylashgan. Shaharda o'tga chidamli va qattiq qotishmalar zavodi metallurgiya majmuasining muhim korxonasidir. Sanoat mahsulotlari bo'yicha Chirchiq shahri respublikada to'rtinchi o'rinda turadi. Chirchiqdan yuqorida yosh G'azalkent shahri bor. U kurort shaharga aylanmoqda. 
  Toshkentdan 30 km janubi g'arbda sanoat tuguni - Yangiyo'l joylashgan. Shahar qadimgi qishloq (Qovunchi) o`rnida shakllanib, yengil va oziq-ovqat sanoatiga ixtisoslashdi. Sanoat korxonalari ichida paxta tozalash, moy, sovun, sut, vino va konserva zavodlari, go`sht kombinati ajralib turibdi. 
  Angren - viloyatning muhim sanoat tuguni. Angren temiryo'l (114 km) hamda avtomobil yo'li orqali Toshkent bilan bog'langan. Shahar 1940-yillarda ko'mir qazib olishga bog'liq holda sanoat punkti sifatida paydo bo'lgan. Endilikda Angren shahri kon-qazib olish sanoatiga aloqador bir qancha korxonalarni birlashtirgan sanoat tuguniga aylandi. Shahar sanoatida IES alohida o'rin tutadi. Angrenda yirik sement zavodi, sopol buyumlari zavodi, temir-beton konstruksiyalar, uysozlik kombinati va boshqalar bor. 
  Angrenda oltin ajratib olish fabrikasi ishlab turibdi. Shahar ostida ko'mir qatlami borligi ma'lum bo'lgach, yangi qurilishlar Angrendan 4 km janubi g'arbda, Obliq qishlog'i yaqinida olib borilmoqda. Angrendan 20 km shimolda sanoat markazi - Yangiobod shahri bor. 
  Viloyatning ikkinchi sanoat tuguni - Olmaliq. Bu shahar 1951-yilda rangli metall ruda koni negizida sanoat punkti sifatida shakllandi. Shahar sanoatida to'liq siklli rangli metallurgiya kombinati katta ahamiyatga ega. Kombinat chiqindisi (oltingugurt gazi) dan ammofos zavodida mineral o'g'it ishlab chiqariladi. Olmaliq boshqa shaharlardan sanoat ixtisosidan tashqari zamonaviy binolarning ko'pligi, manzarali daraxtlari bilan ajralib turadi. 
  Ohangaron sanoat markazi Olmaliqqa yaqin yerda joylashgan. Ohangaronda ulkan sement zavodi bor. Kaolin xomashyosi bazasida ikkilamchi aluminiy ishlab chiqaradigan zavod barpo etilmoqda. Angren kabi Ohangaron shahri ham ko'mir qatlamlari ustidaligi ma'lum bo'lgach, shaharning dastlabki o'rnidan 15 km narida vodiy bo'ylab «Katta Ohangaron» shahri barpo etilmoqda. 
  Viloyatning janubida Bekobod shahri joylashgan. Shaharda metallurgiya zavodi hamda Farhod GES qurilishi jarayonida vujudga kelgan. Endilikda sement, paxta tozalash, g'isht zavodlari, go'sht kombinati, tosh-shag'al karyeri ham mavjud. Bu korxonalarning ishlab chiqarish jarayoni o'zaro bog'liq. Shahar shamol kuchli esadigan yerda joylashgan. Shu bois shaharni shamoldan saqlovchi ihota daraxtzorlari barpo qilingan.

plus  Foydalanilgan manbalar:

Maqolani foydali yoki qiziqarli deb hisoblasangiz ijtimoiy tarmoqlardagi do`stlaringizga matnni belgilab tavsiya qiling!
Agarda Siz maqolada xatoni uchratgan bo'lsangiz, unda xato matnni belgilab, CTRL + ENTER klavishasini bosing va sayt ma'muriga xabarnoma jo'nating.

Sharh qoldirish shakli

kodni yangilash