Aholi orasida tabiiy va is gazlaridan zaharlanish hamda havo-gaz aralashmasi natijasida chaqnashlarni oldini olish 

102

Statistik ma’lumotlarga ko’ra, 2013-2015-yillar davomida respublikamiz hududida sodir bo’lgan favqulodda vaziyatlarning 12% tabiiy va is gazlaridan zaharlanish hamda havo-gaz aralashmasi natijasida chaqnashlarni holatlari bilan bog`liq.  
 
Ma’lumki is gazi (SO) rangsiz, hidsiz, korxona sharoitida eng ko’p uchraydigan zaharli birikma bo’lib, tabiiy gaz, yoqilg`i, ko’mir, o’tin cho’g`lari to’liq yonmasligi oqibatida vujudga keladi. Tutun tarkibida 3 %, ishlangan gazda 13 %, portlovchi gazlar tarkibida esa 50-60% gacha is gazi bo’ladi.

Is gazidan shamollatish tizimi yaxshi ishlamaydigan organik moddalarni ishlab chiqaradigan korxonalarda, avtoulovlar turar parklarda, yangi bo’yalgan va shamollatilmagan xonalarda, shuningdek uy sharoitlarida tabiiy gaz chiqib turganda va pechka bilan istiladigan uylar, hammomlarda, dam olish palatkalarida yonuvchi moddaning to’liq yonmasligi natijasida zaharlanib qolish mumkin.    
  
Is gazi organizmga nafas a’zolari orqali ta’sir etadi. Ushbu gaz gemoglabin bilan kislorodga nisbatan 300 marotaba kuchli birikma - karboksigemoglobin hosil qiladi. Oqibatda gemoglobinning to’qimalarga kislorod tashish xususiyati keskin pasayib, gipoksiyaga, og`ir xolatlarda esa – anoksiya va o’lim xolatiga olib kelishi mumkin.


 Xona havosidagi is gazining atigi 0,1% konsentratsiyasi  inson organizmi uchun o’lim darajasida xavfli hisoblanadi. 


Tabiiy gazning xonada to’planishi oqibatida portlovchi gaz-havo aralashmasi hosil bo’lib, ochiq olov yoki uchqundan chaqnashi va portlashi natijasida inson turli tan jarohatlari olishi yoki halok bo’lishi mumkin.


Aholi orasida is gazidan zaharlanish holatlari, gaz tarmoqlaridagi avariyalar hamda ularning oqibatida yuzaga kelishi mumkin bo’lgan favqulodda vaziyatlar soni so’nggi vaqtda tez-tez kuzatilmoqda. 


Aksariyat xollarda is gazidan zaharlanish va gazdan chaqnashlar tabiiy gaz va muqobil yoqilg`i turlarida ishlovchi isitish pechlari va boshqa jihozlardan xavfsiz foydalanish qoidalariga rioya qilmaslik, nostandart (qo’lbola yasalgan) va chet elda ishlab chiqarilgan sertifikatga ega bo’lmagan isitish uskunalari, gaz so’rish nasoslaridan  foydalanish oqibatida yuzaga kelayotgani aniqlandi. 


Kuz-qish mavsumida isitish moslamalaridan to’g`ri foydalanish qoidalarini targ`ib etuvchi videoroliklar mahalliy va markaziy teleradiokompaniyalar orqali 857 marotaba efirga uzatildi, matbuotda 33115 ta maqolalar chop etilib, 271426 donadan  oshiq eslatmalar tayyorlandi va tarqatildi, radioefirga 1214 marotaba radioeshtirishlar uzatildi.

Kuz-qish mavsumida aholi orasida is gazidan  zaharlanish, gazdan chaqnash oqibatida portlash va yong`inlar kelib chiqishi kabi favqulodda vaziyatlarning oldini olish maqsadida, tegishli FVDT xizmatlari bilan hamkorlikda O’zbekiston Respublikasi Bosh vaziri tomonidan 2014-yil 29 sentyabr kuni tasdiqlangan "Binolarda tabiiy gazning sizib chiqishini va fuqarolarning is gazlaridan zaharlanishlarini oldini olishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlar rejasi”ga asosan joylarda profilaktika ishlari olib borilishi yo’lga qo’yilgan.


Shunga qaramasdan 2015-yilning noyabr-dekabr respublikamizda is gazidan zaharlanish hamda havo-gaz aralashmasi natijasida chaqnashlar bilan bog`liq 14 marotaba favqulodda vaziyatlar qayd etilib, ularda 25 nafar fuqarolar vafot etgan va 21 nafar fuqarolar turli darajadagi tan jarohati olishgan.


Hurmatli fuqarolar, ma’lumki qish mavsumida havo haroratini keskin pasayib ketishi bilan fuqarolarimiz tomonidan xonadonlarni isitish maqsadida turli xildagi yoqilg`i maxsulotlari, har xil turdagi isitish va gaz uskunalaridan foydalanishga bo’lgan ehtiyoj kundan kunga oshib bormoqda.


Bu esa o’z navbatida yong`in va texnika xavfsizligi qoidalari talablarini buzilishi natijasida xonadonlarda tabiiy gaz va havo aralashmasining chaqnashiga, fuqarolarning is gazlaridan zaxarlanib qolish ehtimolini oshishiga olib kelmoqda.


Afsuski joylarda olib borilayotgan tushuntirish va targ`ibot tadbirlariga qaramasdan aholi orasida tabiiy va is gazlaridan zaharlanish, turli xil tan jarohatlari olish bilan bog`liq noxush holatlar uchramoqda.


Bunday holatlarni oldini olish uchun esa quyidagi oddiy qoidalarga qat’iy amal qilish zarur:
  • isitish mavsumi boshlanishi oldidan pechlar, qozonxonalar, suv isitish kolonkalarining sozligi, mo’rikonlarining tozaligini tekshirib chiqing;
  • nosoz, nostandart, qo’lbola yasalgan isitish va gaz moslamalaridan foydalanishiga aslo yo’l qo’ymang;
  • bolalar va imkoniyati cheklangan kishilarni nazoratsiz qoldirmang;
  • tabiiy gazdan foydalanishda turli xildagi rezina shlanglar, turli xil gaz so’rgichlardan foydalanmang;
  • chet davlatlarda ishlab chiqarilgan isitish moslamalaridan faqat yo’riqnoma bilan yaxshilab tanishib chiqqandan keyingina foydalaning;
Agar xonaga tabiiy gazning to’lib qolganligini sezib qolsangiz!
  • gaz plitalari va isitish pechlarini gaz tarmog`idan o’chiring;
  • darrov eshik va derazalarni ochib, xonani shamollating;
  • xonada elektr jihozlarini yoqmang, yoniq bo’lsa o’chirmang, chunki bu yong`in yoki gaz va havo aralashmasining chaqnashiga sabab bo’lishi mumkin;
  • agar gaz chiqayotgan joyni o’zingiz aniqlay olmasangiz, 104 telefoni orqali shahar va tuman gazlashtirish idoralari avariya ta’mirlash guruhlariga qo’ng`iroq qiling.
Aziz fuqarolar yuqoridagi qoidalariga rioya qilish orqali o’zingiz va yaqinlaringiz hayotini, mol-mulkingizni Favqulodda vaziyatlardan va noxush holatlardan asrab qolasiz.
Barchangizni kirib kelayotgan yangi 2017-yil bilan chin qalbimizdan tabriklaymiz. 

Maqolani foydali yoki qiziqarli deb hisoblasangiz ijtimoiy tarmoqlardagi do`stlaringizga matnni belgilab tavsiya qiling!
Agarda Siz maqolada xatoni uchratgan bo'lsangiz, unda xato matnni belgilab, CTRL + ENTER klavishasini bosing va sayt ma'muriga xabarnoma jo'nating.

Sharh qoldirish shakli

kodni yangilash