PISA topshiriqlari. Ichimlik suvi 

2 380

Yuqoridagi rasmda shahar uylariga ichish uchun mos keladimi
Suv qanday tozalangan holda taqdim etilishi ko’rsatilgan. 
1.1 SAVOL 
Ichimlik suvining yaxshi manbai bo’lishi muhimdir. Yer ostida joylashgan suvlar Yer osti suvlari deb ataladi. 
Yer osti suvida sirt manbalaridan olingan suvga, ko’llar va Daryolar suviga qaraganda kamroq bakteriyalar va ifloslantiruvchi zarralar borligi sababini aytib bering? 
.......................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................

VAZIFANI BAHOLASH
Javob to’liq qabul qilinadi - 1 ball
Kod 11: O’quvchilar yer qatlamlari orqali suv oqish (o’tishi) paytida yer osti filtratsiyasiga murojat qilgan javoblar 
  • Suv qum va tuproq orqali o’tayotganda suv tozalanadi.
  • Tabiiy filtrlash mavjud.
  • Chunki suv yerdan o’tib ketgandatosh va qum bilan filtrlash sodir bo’ladi. 

Kod 12:
O’quvchilar yer osti suvlari yopiq joylarda  joylashgan  va shu jumladan ifloslantiruvchi moddalardan himoya qiladigan  yoki yer usti suvlari  osonroq ifloslanishiga  murojaat qilgan javoblar 
  • Yer osti suvlari Yer ostida joylashgan. Shuning uchun ifloslangan havo bu suvni iflos qilishi mumkin emas.
  • Yer osti suvlari ochiq emas, chunki ular Yer ostida 
  • Ko’llar va daryolar havo orqali ifloslanishi mumkin, masalan ularda suzish mumkin , shuning uchun ular toza emas.
* Chunki ko’llar va daryolar odamlar va hayvonlar tomonidan ifloslangan.
Kod 13: boshqa to’g`ri javoblar.
*Yer osti suvlarida bakteriyalar uchun yetarli darajada oziqlantiruvchi muhit yo’q, shuning 
uchun ular  u yerda mavjud bo’lmaydi. 

Javob qabul qilinmaydi
01 kod: Yer osti suvlarining juda ko’p ekanligini ko’rsatadigan javoblar (topshiriq matnidan olingan ma’lumotlar takrorlanadi)
  • Chunki suv tozalanadi
  • Chunki ko’llar va daryolarda axlat bo’lishi mumkin (Tushunarsiz – nima uchun?) 
  • Chunki kam bakteriyalar bor
02 kodtozalash jarayonlariga aniq  havolalar bilan javoblar vazifa boshida ko’rsatilgan 
  • Yer osti suvlari filtrdan o’tadi va xlorlanadi.
  • Yer osti suvlari filtrdan o’tadi , ular butunlay tozalaydi. 
03 kod: boshqa javoblar 
  • Suv har doim harakatda bo’lgani uchun 
  • Chunki suv aralashmaydi va shuning uchun pastdan ifloslik yuqoriga ko’tariladi.
Kod 99: javob yo’q

Savol turi : Ochiq, erkin tarzda yoziladigan javoblar
Kompetensiyahodisalarni ilmiy izohlash
MazmuniYer va koinot bilan bog`liq tizimlar
Qo’llanilish sohasi: Tabiiy resurslar
Kontekst: global

Savol 1.2 
Suvni tozalash ko’pincha bir necha bosqichda amalga oshiriladi, ya’ni yuqoridagi rasmda ko’rsatilgandek 4 bosqichli tozalash jarayonini o’z ichiga oladi (bosqichlar 1-4 raqamlangan). Ikkinchi bosqichda suv tindiriladigan joyga yig`iladi. Ushbu bosqichda suv qanday tozalanadi? 
  1. Suvda bo’lgan bakteriyalar o’ladi.
B) Suvga kislorod qo’shiladi. 
C) Shag`al va qum pastga joylashadi.
D) Toksik moddalar eriydi.

VAZIFANI BAHOLASH
Javoblar to’liq qabul qilinadi -1 ball 
1 kod: S. Shag`al va qum pastga tushadi.
Javob qabul qilinmaydi
Kod 0: boshqa javoblar 
Kod 9: javob yo’q 
Savol turi:javob tanlash yo’li bilan 
Kompetensiya: hodisalarni ilmiy tushuntirish 
Mazmuni: tabiiy tizimlar 
Qo’llanilish sohasi: sog`liqni saqlash 
Kontekst: global 

1.3 Savol
Tozalash jarayonining to’rtinchi bosqichida suv xlorlanadi.
Nima uchun suvga xlor qo’shiladi?
.......................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................

VAZIFANI BAHOLASH
Javoblar to’liq qabul qilinadi -1 ball 
Ko1 1: bakteriyalar (yoki mikroblar , viruslar) ni olib 
tashlash, yo’q qilish yoki yo’q qilish bilan bog`liq javoblar
* Uni bakteriyalardan tozalash. 
* Xlor bakteriyalarni o’ldiradi. 

Javob qabul qilinmaydi
Kod 0:boshqa javoblar.
  • Suv kamroq kislotali bo’ladi va unda suv o’tlari bo’lmaydi.
  • Ftordek ta’sir qiladi.
  • Suvni yaxshiroq tozalash va qolgan barcha elementlarni yo’qotish (elementlar oshkor qilinmagan). 
  • Ichish uchun uni toza saqlang. 
Kod 9: javob yo’q.

Savol turiochiq, erkin tarzda yoziladigan  javob
Kompetensiya: hodisalarni ilmiy izohlash 
Mazmuni: tirik sistemalar 
Qo’llash sohasi: sog`liqni saqlash
Kontekstglobal

1.4 savol 
Faraz qilaylik, suvni tozalash inshoatlari xodimlari suv sifatini nazorat qilish uchun keyingi namunani  tekshirganda suvda ba’zi xavfli bakteriyalar borligi  aniqlandi. Jarayon allaqachon yakunlangan.Bu holatda odamlar uyda suvni ichishdan oldin  nima qilishlari kerak?
.......................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................

VAZIFANI BAHOLASH
Javoblar to’liq qabul qilinadi -1 ball. 
Kod 11: qaynoq suv bilan bog`langan javoblar.
* Uni qaynatib oling. 
Kod 12: uyda o’tkazganda xavfli bo’lmagan boshqa tozalash 
usullari yozilgan javoblar 
*Xlor tabletkalarini suvga qo’shing.
* Mayda teshikli filtrdan foydalaning. 

Javob qabul qilinmaydi
Kod 01: “professional“ tozalash usullariga mos keladigan javoblar uyda xavf xatarsiz  amalga oshirish mumkin emas yoki  uyda amalga oshirish deyarli mumkin emas. 
*Suvni chelakdagi xlor bilan aralashtirib keyin iching.
* Ko’proq xlor, kimyoviy va biologik tozalovchi vositalar qo’shing 
* Distillangan suv 

1.5 savol 
Ifloslangan suvdan foydalanish quyidagi kasalliklarga olib kelishi mumkinmi?
Har biri qator uchun “Ha" yoki “yo’q" javobni belgilang? 
Ifloslangan suvdan foydalanish  sababli quyidagi kasalliklarga olib kelishi mumkinmi
Ha yoki yo’qmi? 
DiabetHa / yo`q
DiareyaHa / yo`q
OIV infeksiyasi yoki OITSHa / yo`q

VAZIFANI BAHOLASH
Javoblar to’liq qabul qilinadi -1 ball. 
1 kod: uchta to’g`ri javob : yo’q, ha, yo’q belgilangan tartibda.
Javob qabul qilinmaydi
Kod 0boshqa javoblar
Kod 9: javob yo’q 

Savol turi: kompleksli,  javob tanlanadigan
Kompetensiya: hodisalarni ilmiy izohlash
Mazmuni: yovvoyi tabiat tizimlari
Qo’llanilish sohasi: sog`liqni saqlash
Kontekst: shaxsiy

Maqolani foydali yoki qiziqarli deb hisoblasangiz ijtimoiy tarmoqlardagi do`stlaringizga matnni belgilab tavsiya qiling!
Agarda Siz maqolada xatoni uchratgan bo'lsangiz, unda xato matnni belgilab, CTRL + ENTER klavishasini bosing va sayt ma'muriga xabarnoma jo'nating.