Yuklanmoqda...

Ekologik muvozanat va uning buzilishi


  Tabiat resurslari chegaralangan bo‘lib, unga zarar yetkazmaslik va ulardan me’yorida, ehtiyojga yarasha foydalanish lozim. Agar tabiat resurslaridan me’yoridan ortiqcha foydalanilsa, tabiiy resurslarning qayta tiklanish qobiliyati susayib ketadi va ekologik muvozanat buziladi.
  Tabiatda barcha tabiiy komponent va komplekslar bir-biri bilan o‘zaro muvozanatda bo‘ladi. Har bir hududda relyef, yer osti va yer usti suvlari, iqlim, tuproq, o‘simlik va hayvonot dunyosi o‘zaro aloqada.
  Chunki tabiat mintaqalarining u yoki bu joylarida har bir relyef turi va shakliga ma’lum iqlim turi va sharoiti, yer osti va usti suvlari me’yori, tuproq, o‘simlik va hayvonot dunyosining aniq turlari mos keladi. Demak, tabiatda barcha komponentlar har bir hududda bir-biri bilan o‘ziga xos moslashuv hamda aloqadorlik vujudga keltirgan va shu zaylda bir necha yuz ming yillardan beri taraqqiy etib kelmoqda. Binobarin, tabiat komponentlari orasida tabiiy muvozanat mavjud bo‘lganligi sababli, har bir joy yoki hudud ma’lum bir yo‘nalishda rivojlanish bosqichlarini bosib o‘tadi.
  Har bir tabiat kompleksi ma’lum miqdordagi tabiiy boylikka ega. Agar mazkur boylikdan rejali foydalanish yo‘lga qo‘yilmasa, ekologik muvozanat buzila boshlaydi. Buning oqibatida tabiat qashshoqlashadi, tuproqlar sho‘rlanadi, yerning hosildorligi pasayadi, suvlar ifloslanadi va ichishga yaramay qoladi, tiklanadigan tabiiy resurslar qayta tiklanmaydi.
Ekologik muvozanat va uning buzilishi  Tog‘ yonbag‘irlarida sug‘oriladigan va lalmi dehqonchilik, bog‘dorchilik hamda yaylov chorvachiligi bilan odamlar qadimdan shug‘ullanib kelishadi. Mahalliy aholi har bir soy vodiysi yoki yonbag‘irlarning dehqonchilik, chorva mollarini boqish, pichan tayyorlash uchun qanchalik tabiiy boyliklarga ega ekanligini juda yaxshi biladi. Tog‘larda o‘tin tayyorlash maqsadida mavjud daraxtlar qirqiladi, oqibatda ular ostidagi o‘tlar va butalar ham zarar ko‘radi. Tuproqning yuzasi ochilib, u yog‘in-sochin ta’sirida eroziyaga uchraydi.
Avval, yuzalama eroziya, so‘ngra chuqurlatish eroziya yuz berib, vaqt o‘tish bilan tuproqning ustki qismi butunlay yuvilib ketadi. Natijada xo‘jalikda foydalaniladigan yer va yaylovlar mavdoni qisqaradi.
  Shu sababli, har bir joyning tabiiy resurslari (tuproq, o‘simlik, hayvonot dunyosi, suvlari, foydali qazilmalari)dan maqsadga muvofiq foydalanilsa, ekologik muvozanat buzilmaydi.

Diqqat! Agar siz matnda xatoliklarni aniqlasangiz, ularni belgilab, ma'muriyatni xabardor qilish uchun Ctrl+Enter tugmalarini bosing!

Sharhlar

kodni yangilash